De download is binnen. Is de bedenktijd dan weg?

Eerst dit: een download is geen retourzending

Een digitaal bestand laat zich niet controleren als een teruggestuurd pakket. Daarom kent de wet een specifieke uitzondering voor digitale inhoud die niet op een materiële drager wordt geleverd. Dat is geen algemene regel dat digitale aankopen nooit kunnen worden herroepen. Het is een route waarmee het recht onder duidelijke voorwaarden verloren gaat zodra de levering begint.

Slaat een webshop stap twee, drie of vier over, dan kan zij zich niet zomaar op de uitzondering beroepen. Volgens de ACM blijft de bedenktijd dan bestaan, óók als de klant het bestand al heeft gedownload of afgespeeld.

Bij levering via internet is sprake van digitale inhoud die niet op een materiële drager wordt geleverd. Daarvoor geldt de specifieke uitzonderingsroute van artikel 6:230p onder g BW.

Digitale dienst

Een digitale dienst stelt de consument bijvoorbeeld in staat om digitale gegevens te creëren, verwerken, opslaan, openen, delen of ermee te interacteren.

De officiële toelichting bij de Nederlandse implementatiewet noemt onder andere opslag in de cloud, webmail, sociale media en cloudtoepassingen als digitale diensten. Voor deze categorie gelden bij herroeping de regels voor diensten.

Waarom SaaS niet hetzelfde is als een download

Bij een download levert de ondernemer een afgebakend digitaal bestand. Bij SaaS blijft de aanbieder doorgaans gedurende de abonnementsperiode actief betrokken: de software draait op zijn omgeving, gegevens worden opgeslagen en functies blijven beschikbaar.

Dat verschil heeft een groot gevolg. Het herroepingsrecht voor een betaalde dienst vervalt niet zodra de ondernemer met de dienst begint. Het kan pas volledig verdwijnen nadat de dienst geheel is uitgevoerd, mits de consument vooraf uitdrukkelijk met de start heeft ingestemd en heeft erkend dat het recht na volledige uitvoering vervalt. Meer daarover lees je in de gids over diensten die binnen de bedenktijd starten.

Een maand- of jaarabonnement is bij de eerste login niet volledig uitgevoerd. De ontbindingsfunctie blijft bij zo'n betaald SaaS-abonnement dus normaal gesproken gedurende de volledige bedenktijd nodig.

En streaming dan?

Streaming zit precies op de grens waar eenvoudige lijstjes misleidend worden. Een losse film, audiotrack of opname die als specifiek stuk inhoud wordt geleverd, kan als digitale inhoud worden behandeld. Bij een doorlopend streamingabonnement is de voortdurende toegang en betrokkenheid van het platform juist kenmerkend voor een digitale dienst. De Europese toelichting adviseert bij twijfel de regels voor diensten toe te passen.

Sinds juli 2026 is die grens scherper. Het Hof van Justitie oordeelde in Sky Österreich, C-234/25 dat een dynamisch streamingaanbod een digitale dienst is wanneer de aanbieder verder gaat dan het stabiel beschikbaar stellen van specifieke inhoud. Denk aan een wisselend aanbod, persoonlijke aanbevelingen, favorietenlijsten en functies die het kijkgedrag beïnvloeden. Zo'n abonnement mag zijn bedenktijd dus niet bij de eerste stream verliezen via de uitzondering voor digitale inhoud.

Eén checkbox kan toestemming en erkenning combineren als beide onderdelen ondubbelzinnig zijn en het vakje niet vooraf is aangevinkt. Een algemeen akkoord met de voorwaarden of alleen “Ik wil direct toegang” is onvoldoende. Geef ook aan wanneer levering plaatsvindt als de klant niet voor directe toegang kiest. De checkbox is een bewuste leveringskeuze, geen administratief vinkje.

Voeg bij voorkeur ook de prijs, identiteit en contactgegevens van de handelaar, relevante leveringsinformatie en de overige verplichte contractinformatie toe. Voor digitale inhoud en digitale diensten moet de consument bovendien waar relevant informatie krijgen over functionaliteit, compatibiliteit, interoperabiliteit en technische beveiligingsmaatregelen.

Digitale inhoud op een USB-stick, dvd of andere drager

Worden audio- of video-opnamen of computerprogrammatuur op een fysieke drager geleverd, dan kan de uitzondering voor verbroken verzegeling relevant zijn. De consument heeft in beginsel bedenktijd zolang de verzegeling intact is. Pas wanneer een daadwerkelijk aangebrachte verzegeling na levering wordt verbroken, kan het herroepingsrecht vervallen.

Een sticker met “niet retourneren” is niet automatisch een geldige verzegeling. De webshop moet vóór de koop informeren over het gevolg van het verbreken en het product daadwerkelijk verzegeld leveren. Let op dat deze uitzondering specifiek audio- en video-opnamen en computerprogrammatuur noemt. Een e-book op een USB-stick valt niet automatisch onder dezelfde verzegelingsuitzondering.

Dit zijn geen kwesties van spijt of bedenktijd, maar van nakoming en conformiteit. De consument kan afhankelijk van de situatie herstel, alsnog levering, prijsvermindering of ontbinding wegens een tekortkoming verlangen. Een klantenservicemedewerker mag een klacht daarom nooit alleen beantwoorden met: “U hebt gedownload, dus wij doen niets meer.”